Oud Andijk viert historische mijlpaal zonder opsmuk, vijftig jaar schatbewaarder van lokale dorpsgeschiedenis

auteur: Leo Blank
bron: Noord Hollands Dagblad 3 september 2026

Voorzitter Jos Kuin (rechts) en onderhoudsman én erelid Piet Tensen tussen oude glorie uit de agrarische sector.  © Foto Marcel Rob

Andijk Stichting Oud Andijk bestaat vijftig jaar. Die mijlpaal wordt niet gevierd met een uitgebreid programma aan feestelijke activiteiten. ,,We steken geld en energie liever in ons jaarboek en de exposities in het Dijkmagazijn, ons clubgebouw”, geeft voorzitter Jos Kuin als verklaring.

Oud Andijk kreeg op 13 april 1976 als Vereniging Vrienden van Oud Andijk officieel rechtspersoonlijkheid. Initiatiefnemers Gerrit van der Heide en Wim Jan Wester lieten er geen gras over groeien. Laatstgenoemde werkte op het gemeentehuis en had in zijn vrije tijd verschillende opgravingen gedaan op Munnikij. Hessel de Greeuw had bij het graven in de verkaveling ook bijzondere objecten naar boven gehaald, onder meer tinnen lepels, potjes en een stenen fluitje.

Andijker Cees Visser had een hele collectie aan oude landbouwwerktuigen opgebouwd zoals dors-, zaai- en freesmachines en plantgereedschap. Uiteindelijk kwamen die verschillende verzamelingen bij elkaar in voormalige poldergemaal Het Grootslag aan de Dijkweg. In de loop der jaren kwam op de bovenverdieping zaadmuseum Saet & Cruyt erbij.

Eerste jaarboek

Al in 1977, een jaar na oprichting, verscheen als onderdeel van een gezamenlijke uitgave van Oud Andijk, Oud-Enkhuizen, Oud-Hoorn en Medenblick, een (proef)exemplaar van een eerste jaarboek. Dat nam niet meer dan vier pagina’s in beslag van de in totaal zestig. De 120 leden in Andijk ontvingen een extra, uitvoerige bijlage bij deze uitgave.

In het tweede jaar was Oud-Enkhuizen afgehaakt, de Andijker geschiedschrijvers vulden negen van de veertig bladzijdes. Het gedicht ’De Lach’ van Simon Vinkenoog, uitgesproken bij de onthulling van het vervangende onderduikersmonument op 5 mei 1977, besloeg alleen al vier pagina’s.

We stoppen geld en energie liever in activiteiten

Jos Kuin voorzitter Oud Andijk

Het eerste eigen jaarboek rolde in 1979 uit de stencilmachine, 21 A-viertjes, keurig samengebracht in één ringband. Dat was de derde jaargang, wat betekent dat eerder dit jaar het vijftigste jaarboek verscheen. Inmiddels telt de stichting Oud Andijk ruim vijfhonderd donateurs, die bestuur en andere vrijwilligers in staat stellen allerlei activiteiten op poten te zetten.

Voorzitter Jos Kuin (rechts) met onderhoudsman en erelid Piet Tensen bij een oude machine.  © Foto Marcel Rob

Jos Kuin (links) en Piet Tensen in het magazijn van het museum.  © Foto Marcel Rob

Jongere mensen

Voorzitter Jos Kuin is trots op de stichting, die er in slaagt om ieder jaar weer voldoende materiaal bijeen te brengen om een in een handzaam formaat uitgevoerd jaarboek het licht te laten zien. Maar er zijn ook zorgen, erkent hij: ,,We worden allemaal een dagje ouder. Aanvulling van jongere mensen is dringend noodzakelijk. Maar dat valt niet mee.”

Daarnaast is de stichting meer dan een jaar in overleg met het hoogheemraadschap over het Dijkmagazijn dat sinds 2016 dient als ’clubgebouw’. Kuin daarover: ,,We pachten dit gebouw sinds 2005 om het als opslagruimte van historisch materiaal te gebruiken. In 2016 is ’Saet & Cruyt’ vertrokken. Toen werd de huur van het oude poldergemaal voor ons te duur. We besloten al onze activiteiten in het Dijkmagazijn onder te brengen. We hebben een pachtovereenkomst, maar willen meer zekerheid over onze toekomst. Het kan niet zo zijn dat we het risico lopen van de ene op de andere dag op straat te staan.”

Er vindt ook overleg plaats met de huidige eigenaren van het voormalige poldergemaal over een vorm van samenwerking. Kuin: ,,Zij zijn het pand al geruime tijd aan het verbouwen tot een soort conferentieoord. Voor hen en ons willen we een aantal parkeerplaatsen aan de weg aanleggen. Maar ook daarvoor hebben we het hoogheemraadschap nodig. Maar dat verloopt nogal stroef.”

Brandsma

Ín het Jaarboek 2026 passeert een scala aan historische dorpsverhalen de revue. Bijvoorbeeld dat over de bijzondere geschiedenis van landbouwmechanisatiebedrijf Rienk en zoon Klaas Brandsma aan de Kleingouw. Het was een innovatief familiebedrijf met als meest in het oog springende product de sorteermachine Alida, waarvan er honderden naar binnen- en buitenlandse afnemers gingen. Ze werden verkocht als ’Fabricaat Enkhuizer Constructiewerkplaats NV Enkhuizen’ in Enkhuizen, waar de Brandsma’s ook een werkplaats runden.

Rienk Brandsma (uiterst links) naast de benzinepomp en voor de winkel aan de Kleingouw in Andijk. Inhoud van de vaten werd gebruikt voor asfalteren van de weg. Met twee vrachtwagens en tal van reclameborden.  © Foto Jaarboek 2026 Oud Andijk